หลีกทางเซียน : แม่พิมพ์นั้น สำคัญฉะนี้ (ตอนที่ 3)

เรื่องโดย ทแกล้ว ภูกล้า

ผมได้ทิ้งท้ายไว้เมื่อฉบับที่แล้วว่า  ขออนุญาตตั้งสมมุติฐานใหม่  พระผง พระพิมพ์ ในตระกูล พระสมเด็จ เกือบทุกวัด  สร้างขึ้นหลัง พระสมเด็จ วัดระฆัง

โดยยึดหลักเลข ร.ศ. หลัง พระวัดท้ายตลาด  จากการสันนิษฐานของศาสตราจารย์ไสว  วงศ์เก่า  เทียบ พ.ศ.แล้ว  หลัง สมเด็จพุฒาจารย์โต ถึงชีพิตักษัย  พ.ศ.2415  ไปแล้วหลายปี

นอกจาก พระกรุวัดท้ายตลาด  พระกรุวัดอัมพวา  กรุวัดสามปลื้ม  กรุวัดเงินคลองเตย  ที่อาจารย์รุ่นเก่า  อนุมานเหมือนๆ กันทำนองว่า  ควรจะเป็นสร้างอย่างน้อยก็ในรัชกาลที่ 3

ค่านิยม ร.3  โปรดสร้างวัด  แพร่กระจายในหมู่พระบรมวงศานุวงศ์  ข้าราชบริพาร  จึงมีการสร้างวัดกันยกใหญ่

เมื่อสร้างวัดทั้งวัด  สวยงามใหญ่โตโอฬารได้  อาจารย์เขียนตำราพระท่านก็เลยเหมาไปว่า  สมภารในช่วงเวลานั้น  น่าจะสร้างพระเครื่องเอาไว้ด้วย

หลีกทางเซียน : แม่พิมพ์ นั้น สำคัญฉะนี้ (ตอนที่ 2)

เรื่องโดย ทแกล้ว ภูกล้า

แม้จะยังไม่มีข้อยุติชี้ขาดว่า พระสมเด็จ ตัดจากด้านหน้า หรือตัดจากด้านหลัง แต่ก็มีข้อสรุปตรงกัน ก็คือ  แม่พิมพ์ พระสมเด็จ ทุกพิมพ์ แกะเฉพาะองค์พระ

ผลที่ออกมาจากการพิมพ์พระจาก แม่พิมพ์ แบบนี้ ก็คือ เมื่อยกพระออกมา ก็ต้องหาวิธีการตัดขอบข้างพระกันเอง

การตัดขอบข้าง แม้บาง แม่พิมพ์ หรืออาจทุก แม่พิมพ์ จะมีเส้นกรอบ ที่เรียกว่า กรอบกระจก ตัดด้วยมือคน หาความเที่ยงตรงไม่ได้ ขนาดพระแต่ละองค์จึงไม่เท่ากัน

ตัดนอกกรอบก็ได้ พระใหญ่ ตัดชิดกรอบก็ได้ พระเล็ก 

หลีกทางเซียน : แม่พิมพ์ นั้น สำคัญฉะนี้

เรื่องโดย ทแกล้ว ภูกล้า

ภาพคุ้นตาสมัยยังเป็นเด็กวัด คือ แม่พิมพ์ ที่แกะจากหินลับมีดโกน แล้วก็ยังเข้าใจว่า แม่พิมพ์ พระสมเด็จวัดระฆัง วัดบางขุนพรหม และ ฯลฯ สารพัดพระ จะใช้แบบนั้น

ตรียัมปวาย บันทึกจากคำบอกเล่าของ ลูกหลาน ลูกศิษย์ สมเด็จพุฒาจารย์คนหนึ่ง ว่า แม่พิมพ์พระ แกะจากหินลับมีดโกน แต่ไม่ยืนยัน พยายามค้นหา จากปริอรรถาธิบาย  ตรียัมปวาย เขียนไว้เพียงว่า พิมพ์พระเป็นอย่างไร แต่ไม่เคยเอ่ยถึงสภาพของ แม่พิมพ์ พระสมเด็จ ในเชิงวิชาการแม้แต่ครั้งเดียว

ในระยะหลังๆ เมื่อมีการถ่ายภาพ พระสมเด็จ มากขึ้น คนที่ได้ผ่านพระแท้มากๆ หรือคนที่ได้เปรียบเทียบจากภาพพระแท้จำนวนมากๆ ก็จะพบความจริงว่า แท้จริงแล้ว พระสมเด็จฯ ทุกพิมพ์ มีกรอบกระจก เหมือนสมเด็จเกศไชโย ไม่มีผิด

เส้นกรอบกระจกนั้น เข้าใจกันว่า แกะเป็นเส้นตรงไว้เป็นแนวรอบองค์พระ เพื่อไว้เป็นบรรทัดฐานในการตัดขอบ

ต้องทำความเข้าใจ และพยายามสร้างมโนภาพไว้ในชั้นนี้ว่า คนพิมพ์พระ จะเริ่มต้นจากการปั้นก้อนเนื้อพระ แล้วกดลงที่ แม่พิมพ์ 

หลีกทางเซียน : นักสู้ สมรภูมิ พระเครื่อง

เรื่องโดย ทแกล้ว ภูกล้า

ถึงวันนี้ ในวันที่ พระฝีมือพัฒนาก้าวหน้ามาก กระทั่งคนในวงการ ยังตามแทบไม่ทัน ป่วยการที่จะพูดถึงคนวงนอก แต่กระนั้นก็ยังมีนักสู้ผู้กล้าอีกมากมาย พร้อมจะเดินเข้ามารับสภาพแมงเม่าบินเข้ากองไฟ

ตลาดพระเครื่อง ในช่วงเศรษฐกิจฟองสบู่ ไม่แตกต่างจากตลาดหุ้นสักเท่าใดนัก มีการสร้างราคา มีการกดราคา และที่น่ากลัวกว่านั้น มีการรวมหัวกัน ซื้อขายพระปลอม

แต่ พระปลอม ที่คนกลุ่มหนึ่งว่า น่าแปลกที่มักมีคนอีกกลุ่ม มั่นใจ กล้าซื้อกล้าขาย ไม่ช้าเวลาก็ทำให้ลืมคำว่า พระปลอม ไปสนิท

ติดตามวงการนี้มานาน ฟังข่าว พระปลอม กลายเป็น พระแท้ และ พระแท้ กลายเป็น พระปลอม มาจนชาชินเสียแล้ว 

หลีกทางเซียน : ดูพระเครื่อง แบบ ด๊อกเตอร์

เรื่องโดย ทแกล้ว ภูกล้า

ผู้เชี่ยวชาญตลาดหุ้นคนหนึ่ง เคยปรารภว่า วิชาอะไรๆ ก็เรียนจบได้ง่าย แต่วิชาการ ดูพระเครื่อง เรียนเท่าไหร่ก็ไม่ยอมจบ

ปัญหาของท่าน ดูเหมือนว่า จะอยู่กับ พระสมเด็จศาสดา วัดบวรฯ ตรงหน้า ตามสายตาท่านดูว่าไม่ใช่ แต่เจ้าสำนักพระเครื่องใหญ่ ยืนยันว่าไม่ผิด

ด๊อกเตอร์ มีชั่วโมงการดูพระมายาวนาน จนพอจะรู้ว่า พระศาสดาองค์ตรงหน้า เป็นพระเครื่องที่พิมพ์จากแม่พิมพ์สมัยใหม่ คือใช้เครื่องปั๊ม

เมื่อใช้วิธีปั๊ม สภาพของเนื้อปูนอ่อนละเอียด ก็เก็บรายละเอียดพิมพ์ทรงไว้ไม่แตกต่างกัน กรอบก็เท่ากัน ด้านหลังก็ไม่แตกต่างกัน

นี่เป็นทฤษฎีพื้นฐาน การสร้างพระทฤษฎีเดียวกับการปั๊มเหรียญ 

หลีกทางเซียน : แม่พิมพ์ พระสมเด็จฯ

เรื่องโดย ทแกล้ว ภูกล้า

เพราะไม่มีเวลาเตรียมตัว ผมเคยคว้า ที่จริงต้องใช้คำว่า หอบ หนังสือประวัติ สมเด็จพุฒาจารย์โต วัดระฆัง ไปนั่งบรรยายบนเวทีของผู้ไขว่คว้าหาความรู้กลุ่มหนึ่ง

หนังสือเกี่ยวกับประวัติที่มาของสมเด็จฯนั้น ไม่ได้มีเพียง ปริอรรถาธิบาย แห่ง พระเครื่อง ที่เขียนโดย ตรียัมปวาย เล่มเดียว

หนังสือเล่มเล็ก พิมพ์แจกในงานศพ ต้นตำนานสมเด็จ ค้นคว้าและเรียบเรียงโดย พระยาทิพโกษา (สอน โลหะนันท์) ก็เล่มหนึ่ง อีกเล่ม เขียนโดย ลุงน้อม เทียนดำ พิมพ์แจกในงานทำบุญคล้ายวันเกิด หลวงพ่อสมภาร วัดใหม่อมตรส องค์ปัจจุบัน ก็ถือเป็นอีกตำนานหนึ่ง

ประวัติ สมเด็จโต โดย ตรียัมปวาย เน้นย้ำความเชื่อว่า ท่านเป็นพระโอรสลับรัชกาลที่ 2 ขณะที่เล่มของลุงน้อม เทียนดำ และพระยาทิพโกษา เชื่อว่า ท่านเป็นพระโอรสรัชกาลที่ 1